IndikatÖrler - Borsa, Hisse, Hisse Senedi, Seans, Canlı Borsa, Seans Analiz Haber ve Yorumları

**mustuwa** · #1 02-17-2007, 14:14

HAREKETLİ ORTALAMALAR
(Moving Averages)

Borsada arz ve talebe bağlı olarak hisse senetlerinin fiyatları her an ve her gün değişmektedir. Değişen fiyatların ise zaman içerisinde kısa, orta, uzun vadeli trendleri oluşturduğunu biliyoruz. Fiyatlar, trendler içerisinde bir takım dalgalanmalar ya da zig zag hareketleri ile aşağı veya yukarı yönde ilerlerler. İşte bu zig zag hareketlerini daha yumuşatmak ve hareket yönünü daha net bir şekilde belirleyebilmek amacı ile hareketli ortalamalar geliştirilmiştir. Hareketli ortalamalarla aşırı dalgalı bu zig zag görüntüleri düzeltilmeye çalışılmaktadır. Belirlemiş olduğumuz gün sayısının uzunluk ya da kısalıklarına göre, farklı bo-yutlardaki dalgalanmaları değiştirmeye çalışmak amacını taşır.

Hareketli Ortalamalar, gün içerisinde oluşan fiyatlarla bulunan ağırlıklı ortalamalarla karıştırılmamalıdır. Günlük Ağırlıklı Ortalamalar Teknik Analizde üç şekilde elde edilebilir :

1 - Gün içerisindeki en düşük değer ile en yüksek değer toplanır ve ikiye bölünür. Bu bize gün içerisindeki basit ağırlıklı ortalamayı verir. Örneğin;
Gün içi en yüksek fiyat, 2800 TL. ve Gün içi en düşük fiyat ise, 2650 TL. olduğunda, senedin basit ağırlıklı ortalaması;
2,80 + 2,65 = 5,45 ve 5,45 / 2 = 2,725 (Günlük basit orta fiyat )
olacaktır.

2 - Yine gün içerisindeki en düşük ve en yüksek ve kapanış fiyatı toplanır ve bu üçünün toplamı da üçe bölünür. Bu da bize senedin günlük ağırlıklı ortalamasını vermektedir. Örneğin;
Gün içi en yüksek fiyat : 2,80 YTL.
Gün içi en düşük fiyat : 2,65 YTL.
Kapanış fiyatı : 2,75 YTL. olduğunda, günlük ağırlıklı ortalama;
2,80 + 2,65 + 2,75 = 8,20 ve 8,20 / 3= 2,73333 (Günlük ağırlıklı orta fiyat)
olacaktır.

3 - Toplama iki kapanış fiyatı eklendiğinde bulunan değer de, bize kapanış ağırlıklı orta fiyatı verir. Örneğin;
Gün içi en yüksek fiyat : 2,80 YTL.
Gün içi en düşük fiyat : 2,65 YTL.
Kapanış fiyatı : 2,75 YTL. olduğunda, kapanış ağırlıklı orta fiyat;
2,80 + 2,65 + 2,75 + 2,75 =10,95 ve 10,95 / 4 =2,7375 (Kapanış ağırlıklı orta fiyat) olacaktır.

Hareketli ortalamalar ise; belirlenen gün sayısı kadar gündeki fiyatla- rın toplanarak, belirlenmiş olan bu gün sayısına bölünmesiyle bulunmaktadır. Bulunan ortalama değerin fiyatlarla birlikte hareket etmesini sağlayabilmek için, ilk günkü değer toplamdan çıkarılır ve yeni oluşan günün fiyatı toplama eklenir ve yine belirlenen gün sayısına bölünür. Bu şekilde her gün için yeni bir hareketli ortalama değeri bulunmuş olur. Bulunmuş olan bu değerler, fiyat grafikleri üze-rinde birleştirilerek çizilir. Bu suretle hareketli ortalamalar elde edilmiş olur. Orta-lamaya esas alınacak fiyatlar, hesaplanacak günlerin kapanış fiyatları olabileceği gibi, en yüksek ve en düşük fiyatlar, hatta yukarıda bahsettiğimiz günlük orta fiyatlar da olabilir.

Hareketli ortalamalarla çok değişik alım satım teknikleri geliştirilebilir. Alım satım tekniklerinde tek bir hareketli ortalama kullanılabildiği gibi, iki, hatta üç hareketli ortalama dahi kullanılabilmektedir. Sadece bir hareketli ortalama ile oluşturulan sistemlerde, fiyatlar hareketli ortalamanın üzerine çıktığında senet alınır ve fiyatlar hareketli ortalamanın üzerinde kaldığı sürece de senet satılmaz. Senedin fiyatı hareketli ortalamanın altına indiği taktirde de satış yapılır. Fiyatlar hareketli ortalamanın altında kaldığı sürece de senet alınmaz.

İki hareketli ortalama ile de alım satım teknikleri geliştirilmektedir. Burada da daha kısa vadeli bir hareketli ortalama ile ondan daha uzun vadeli hareketli ortalamanın kullanılması esastır. Kısa vadeli hareketli ortalama, uzun vadeli hareketli ortalamayı yukarı yönde kestiği taktirde alım, aşağı yönde kestiği taktirde de satış kararı verilir. Fiyatların hareketli ortalamalara göre ilerleme yönlerine de dikkat edilmelidir. Buna benzer şekilde daha fazla sayıda hareketli ortalama ile de alım satım teknikleri geliştirmek mümkündür.

Hareketli Ortalamalar, hesaplanma teknikleri bakımından birtakım farklılıklar göstermektedirler. Bu hesaplama teknikleri ise, temel olarak hemen hemen birbirinin aynısıdır. Hesaplanmaları ise üç ayrı şekilde yapılmaktadır. Bu yüzden de bir sınıflandırma yapmak gereği vardır.
Hareketli ortalamaları, hesaplama teknikleri açısından farklılıklar göster-diklerinden şu şekilde sınıflandırmamız mümkündür :

**mustuwa** · #2 02-17-2007, 14:16

1. Basit Hareketli Ortalama (Simple Moving Average)
2. Ağırlıklı Hareketli Ortalama (Weighted Moving Average)
3. Üssel Hareketli Ortalama (Exponential Moving Average)
4. Üçgensel Hareketli Ortalama (Triangular Moving Average)
5. Değişken Hareketli Ortalama (Variable Moving Average)

Şimdi sırasıyla bu Hareketli Ortalama türlerini inceleyelim...

1 - BASİT HAREKETLİ ORTALAMA
(Simple Moving Average) :

Bu hareketli ortalama yönteminde, seçilen zaman içerisindeki bütün günler aynı önemi taşımaktadır. Örneğin, 21 günlük hareketli ortalamayı elde edebilmek için bulunulan günden geriye doğru 21 günün kapanış fiyatları toplanır ve 21'e bölünür. 21 gün önceki hareketli ortalama değeriyle bugünkü ya da ortalardaki bir günün değerleri aynı öneme haizdir. Bu yüzden de zaman içerisinde koşullar değişeceğinden, örneğin 21 gün önceki koşullarla, bugünkü koşullar arasında farklılıklar olabileceğinden, hareketli ortalama belirlemekte en iyi yöntem olarak da kabul edilmemelidir. Kısa zamanlar için çizilen hareketli ortalamalarla, daha uzun süreler alınarak çizilen hareketli ortalamalar arasındaki farklar da bir hayli değişiklikler gösterecektir. Kısa vadeli hareketli ortalamalar fiyat değişimlerine çok iyi uyum sağlayamazlar. Zira gün içerisindeki fiyat değişiklikleri bir hayli hızlı olmaktadır. Bu yüzden de çok kısa vadeli hareketli ortalamalarla yapılan alım satım sistemlerinde hatalı sinyaller mutlak surette artacaktır.

2 - AĞIRLIKLI HAREKETLİ ORTALAMA
(Weighted Moving Average) :

Geçmiş günlerdeki fiyatların önem ve etkileri her gün azalacağından, geçmiş günlerin etkisini mümkün olduğu kadar azaltmak, son günlere ise daha çok ağırlık vermek daha mantıklı olacağından, daha değişik hesaplama yöntemleri de oluşturulmuştur. Buna göre, bulunulan günden başlayarak geriye doğru azalan ağırlıkları kullanmak gerekmektedir. Seçilen gün sayısı belirlenir. Bugünkü kapanış fiyatı kullanılacak ortalamanın gün sayısı ile çarpılır. Dünkü kapanış belirlenen gün sayısından bir gün çıkarılmak suretiyle yine aynı şekilde çarpılır. Bu durum, ilk güne kadar birer gün eksiltilerek devam eder. İlk güne gelindiğinde geriye doğru gittikçe azalan ağırlık değeri 1 olur. Bütün bu değer- ler toplandıktan sonra, çarpımda kullanılan gün sayıları toplanır ve toplanan değerler çarpımda kullanılan gün sayılarının toplamına bölünür.

Örnek olarak, 3 günlük ağırlıklı hareketli ortalamanın bulunması için hesaplama şu şekilde yapılmaktadır. Üçüncü günün kapanış fiyatı üçle çarpılır. İkinci günün kapanış fiyatı ikiyle, ilk günün kapanış fiyatı da birle çarpılır. Bulunan rakamlar toplanır ve gün sayılarının toplamı olan 3 + 2 + 1 = 6 ’ya bölünür. Bu şekilde, o günkü ağırlıklı hareketli ortalama bulunmuş olur. Örnekler bu şekilde çoğaltılabilir. Kaç günlük ağırlıklı hareketli ortalama istenirse, ona göre hesapla-ma yapılır. Ağırlıklı hareketli ortalama, basit hareketli ortalamaya göre trend dönüşlerinde daha erken sinyal verir. Ağırlıklı hareketli ortalamanın dezavantajı da ilk günleri aşırı ihmal etmiş olmasıdır.

[IMG]http://***.seansodasi.***/ders/in1.gif[/IMG]
MARET’DE HAREKETLİ ORTALAMALAR

Grafikte her biri 21 ’er günlük olan Basit, Ağırlıklı ve Üssel Hareketli ortalamanın farkını görmektesiniz.

**mustuwa** · #3 02-17-2007, 14:22

3 - ÜSSEL HAREKETLİ ORTALAMA
(Exponential Moving Average) :

Üssel hareketli ortalama ise, son günleri daha fazla dikkate alırken ilk günleri de dikkate almaktadır. Üssel hareketli ortalamayı hesaplamak için, önce üssel hareketli ortalamanın gün sayısı belirlenir ve üssel değer bulunur. Üssel değer, belirlenmiş olan gün sayısına göre değişiklik göstermektedir. Üssel değeri bulmak için, 2 sayısı belirlenmiş olan ortalama gün sayısına bölünür. Bulunan bu üssel faktör hesaplama esnasında kullanılır. Önce belirlenen gün sayısı için basit hareketli ortalama alınır. Kapanış fiyatı ile basit hareketli ortalama arasındaki fark alınır ve bu fark üssel değerle çarpılır. Eğer bulunan değer negatif ise, önceki ortalamadan çıkarılır, pozitifse ilave edilir. Bulunan bu üssel ortalama hesaplanan gün sayısının ilk ortalama değeridir. Sonraki günler için kapanış fiyatı, bir önceki günün üssel ortalamasından çıkarılır. Aynı işlem sürekli tekrar edilerek hareketli ortalama değerleri bulunmuş olacaktır.

**mustuwa** · #4 02-17-2007, 14:27

HAREKETLİ ORTALAMALARIN YORUMLANMASI

Yukarıda hareketli ortalamaların vadelerinden bahsetmiştik. Kısa vadeli hareketli ortalamalar kısa vadeli trendleri, orta vadeli hareketli ortalamalar orta vadeli trendleri belirlerken, uzun vadeli hareketli ortalamalar da uzun vadeli trendlerin belirleyicisidirler. Kısa vadeli hareketli ortalamalar daha hızlı yön de-ğiştirirken, orta vadeli hareketli ortalamalar daha yavaş, uzun vadeli hareketli ortalamalar da kısa vadeli hareketlerden çok az etkilenmek suretiyle çok yavaş yön değiştirirler. Hisse senedinin ani yön değiştirmeleri azaldıkça daha kısa vadeli hareketli ortalamalar daha başarılı sonuçlar verir. Çok sık ve fazlaca ani hare-ketler sergileyen, ani iniş ve çıkışlar yapan bir hisse senedinde ise daha uzun vadeli hareketli ortalama kullanılmak suretiyle senedin ani hareketleri yumu-şatılmalıdır. Bu şekilde hata payı da azaltılmış olur. Kısa vadeli hareketli ortalamalar sık sık yön değiştireceğinden, fiyatları da sık sık keserek hatalı alım satım sinyalleri verecektir. Hareketli ortalamanın gün sayısı artırıldıkça ortala-manın yön değiştirmesi yavaşlar, alım satım sinyalleri gecikir, fakat güvenilirlik-leri artar. Tabii güvenilirliklerinin arttığını söylemek, hareketli ortalamayı rasgele belirlediğimiz taktirde oldukça da fiktif bir hadisedir. Düşünebiliyor musunuz, herhangi bir hisse senedi için sıradan bir hareketli ortalama ile, akımın yönünü kontrol etmektesiniz. Senet aşağıya doğru süzülüp gelmekte ve siz de hala o ortalamaya güvenmektesiniz. Örneğin senet 2 aylık bir süreden beri düşüş akımından kurtulamadı ve sizin o güvendiğiniz, rasgele belirlemiş olduğunuz hareketli ortalamaya doğru süzülüp geliyor. Şunu kesinlikle unutmayınız ki, senedin o hareketli ortalamada tutunacağının hiçbir garantisi yoktur. Teknik bilginiz yeterli olmaya başladığında, bunu çok daha iyi anlayacaksınız. Siz 2 aydır bekliyorsunuz ve senet de o ortalamayı aşağıya kırıyor. Teknik olarak amaçtan uzak bir hareket tarzıdır bu. Kaybolan 2 aylık zamana mı, yoksa uğranılan büyük zarara mı üzüleceksiniz. İşte güvenilir diye düşünmüş olduğunuz rasgele bir hareketli ortalamanın, şayet testlerle belirlememişseniz, sizi çok büyük zararlara da uğratabileceğini de unutmamalısınız. Testlerle o senedin yıllardır devam eden hareketlerini ölçümleme şansını elde etmekteyiz. Bir hisse senedinde 90 günlük H.O uzun vadeli trendi gayet güzel belirlerken, İş bankası örneğinde gördüğünüz gibi, bir başka hisse senedinde 72 günlük H.O başarılı sonuçlar verebilir. Bir diğer senette de bu 45 gün olabilir.

**mustuwa** · #5 02-17-2007, 14:30

Hareketli ortalamalar trendlerin belirlenmesinde çok büyük rol oyna-maktadırlar. Kısa vadeli alım satım kararlarında hareketli ortalamalar sıkça hatalı sinyaller verirler. Bu yüzden de mutlaka 2. Ve 3. Bir H.O ile akımın yönü kontrol edilmelidir. Ve yine çok kısa vadeli alım satımlarda, oluşturmuş olduğumuz diğer sistemlerle birlikte hareket etmek, yalnızca hareketli ortalamalara bakarak alım satım kararları vermemek gerekmektedir. Daha uzun vadeli alım satımlarda yukarıda örneğini vermiş olduğum İkili ve Üçlü Hareketli Ortalama sistemleri bir hayli başarılı sonuçlar vermektedir. Şunu da unutmamalıyız ki, bir hisse senedinde H.O ’lar çok başarılı sonuçlar verirken, diğer bir hisse senedinde vermeyebilir. Daha iyi getiri sağlayan sistemler varsa onlar dikkate alınmalı, H.O sistemleri o taktirde o senet için alım satım kararlarında kullanılmamalı, sadece bir yardımcı olarak yararlanılmalıdır.

Üçlü hareketli ortalama sistemlerinde, daha kısa vadeli olan iki ha-reketli ortalamanın birbirini kesmesi, bir uyarı niteliğindedir. Daha kısa vadeli işlemler yapanlar için ise, alım satım kararlarının verilmesi gerekmektedir. Bu iki hareketli ortalamanın, daha uzun vadeli olan üçüncü hareketli ortalamayı aşağı veya yukarı yönde kesmeleri ise, kesin olarak alım ya da satım koşuludur. Bu olay sistemin hareketli ortalamaların birbirlerini kesmeleri esasına dayandırıl-dığında böyledir. Ancak fiyatların hareketli ortalamayı ya da hareketli ortalamanın fiyatları kesmeleri esasına dayandırılan H.O sistemlerde ise, durum biraz daha farklıdır. Bu tür sistemlerde fiyatların hareketli ortalamanın % 5 üzerine çıkması ya da % 5 altına inmesi alım ya da satım koşulunu oluşturur ya da üç gün süre ile % 3 üzerinde veya altında kalması koşulu aranmalıdır. Bu tip sistemlerde genellikle kapanış fiyatları esas alınır. Şayet istenirse gün içerisindeki en yüksek ve en düşük fiyatlar da sistem analizlerinde kullanılabilir. Fiyatlar ve hareketli ortalamalar üzerine hazırlanan sistem analizlerinde bazen seçilen hareketli orta-lama yukarı giderken, fiyatlar çok kısa süreli olarak hareketli ortalamanın altına gidebilirler. Bu tür sinyaller hatalıdır ve mutlaka yukarıda izah ettiğimiz % 5 ve % 3 koşullarına uymak gerekmektedir. Senede uygun olan hareketli ortalamaları bilgisayarlardaki programlarda test etmek suretiyle bulabiliriz. Test edilmeden ve kısa vadeli ağırlıklı ortalamalardan oluşan alım satım sistemleri sıklıkla hata yapmaktadırlar. Ancak yine de 2-3-5, 4-9-18, 7-10-21, ... günlük hareketli ortalamalar pratikte kullanılmaktadırlar.

**mustuwa** · #6 02-17-2007, 14:30

Hareketli ortalamaları günlük grafiklerde kullanabildiğimiz gibi, hafta-lık grafiklerde de kullanmamız mümkündür. Haftalık grafiklerde hatalar daha da azaltılabilmektedir. Bunlarda hareketli ortalamalar için baz alınacak her gün, bir haftayı temsil etmektedir. Sistem analizlerinde dikkat edilmesi gereken bir husus da fiyatların yönü ile birlikte hareketli ortalamanın yönünün de dikkatle izlenmesi gerektiğidir. Senedin içinde bulunduğu formasyon, işlem hacimleri ve diğer teknik göstergeler de mutlaka incelenmelidir.

[IMG]http://***.seansodasi.***/ders/in2.gif[/IMG]

AKAL TEKSTİL’DE DEĞİŞİK GÜN SAYILI BASİT HAREKETLİ ORTALAMALAR

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)